Avrupa’da pek çok kentte gençler arasında örgütlenen Young Struggle’ın hazırladığı yazı gençlik kitlelerine iklim kriziyle nasıl bir mücadele öngördüğüne dair perspektif sunuyor. Young Struggle, sitesinde kendini şöyle tanıtıyor:
Young Struggle, birçok Avrupa ülkesinde faaliyet gösteren, açık faaliyet yürüten bir sosyalist gençlik örgütüdür. Gençler olarak okul, üniversite, iş gibi çeşitli alanlarda örgütleniyoruz. Nerede olursak olalım, arzuladığımız değişimi kendi ellerimizle getirmek istiyoruz: Kapitalizme, faşizme, ırkçılığa, cinsiyetçiliğe, lgbti+ düşmanlığına, çevresel yıkıma ve savaşa karşı mücadele ediyoruz. Gençlerin tüm bu mücadelelerde önemli bir rol oynaması gerektiğini biliyoruz ve kendimizi buna birlikte hazırlamak istiyoruz, çünkü kapitalizm tüm krizleriyle bize hiçbir gelecek sunmuyor. Yerel gruplarımızda kapitalist ve ataerkil sisteme karşı mücadele etmek için kolektif olarak eylemler, eğitim, etkinlikler, platformlar ve hepsinden önemlisi kendimizi örgütlüyoruz.
Kapitalizmin gelişmesiyle birlikte iklim değişikliği, türlerin yok olması, büyük çaplı ormansızlaşma, zehirli topraklar ve okyanuslar, gezegenimizin ve dolayısıyla yaşam temelimizin yok edilmesi istikrarlı bir şekilde sürmektedir. Bu büyük kelimeler soyut kavramlar değil, bugün halihazırda yaşamları mahvediyor. Aşırı sıcaklık ve kuraklık, her şeyi silip süpüren seller, zehirli duman veya kirli suların neden olduğu hastalıklar, dünyanın dört bir yanındaki işçiler ve ezilen insanlar için verili bir gerçektir. Kapitalistler dünyanın geri kalan güzel noktalarında havası temizlenmiş konaklar inşa ederken, milyonlarca insan iklim krizi ve çevresel yıkım nedeniyle her gün, hayatta kalmak ve evlerini korumak için savaşıyor.
Bu ekolojik sorunlar, sıklıkla iddia edildiği gibi, basitçe “insan yapımı” değil, şu anda kendimizi içinde bulduğumuz tarihsel üretim tarzı olan kapitalizmin sonucudur. Kapitalizmde küçük bir grup insanın oluşturduğu bir sınıf (kapitalistler ya da burjuvazi) üretim araçlarına sahiptir. Fabrikaların ve işyerlerinin sahibi onlar, patentleri ellerinde tutuyorlar ve bugün onsuz hiçbir şeyin işe yaramayacağı yazılımları kontrol ediyorlar. Diğer tarafta, kapitalistler kârla kendi ceplerini doldururken onlar için küçük bir ücret karşılığında çalışmak zorunda olan nüfusun çoğunluğu var. Burjuvazi kâr elde etmek zorunda; ama sırf kötü ve açgözlü insanlar oldukları için değil, rekabete ayak uyduramazlarsa piyasada batacakları için. Çevrenin yok olmasına yol açan şey de bu kâr elde etme ve büyüme zorunluluğudur. Zehirli atıkların uygun ve güvenli bir şekilde bertaraf edilmesi, onu nehre atmaktan çok daha pahalıdır. Yağmur ormanlarından durduğu yerde para kazanamazlar, ama orayı kesip devasa bir plantasyon inşa ederek kasayı doldururlar. Ürünler hızlı bir şekilde kırılıp çöpe atılacak şekilde yapılırsa toplamda daha fazlası satılacaktır.
Marx, 19. yüzyıl kadar erken bir zamanda kapitalizmin, insanlarla çevre arasındaki metabolizmada, kapitalizmin kendi içinde kapatılamayacak, onarılamaz bir çatlak yarattığını analiz etti. Bunu şöyle hayal edebiliriz: insanlar ve çevre birbirleriyle bir tür metabolik ilişki içindedir: yiyecek, barınma vb. ihtiyaçlarını karşılamak için insanlar çevrelerini değiştirirler. Çevredeki değişimin de insan yaşamı üzerinde etkisi vardır. Örneğin insanlar kendilerini beslemek için tarımla uğraşırlar. Neyin yetiştirildiğine bağlı olarak besinlerin bileşimi, bakteriler ve toprak yapısı değişir ve bu da ilerleyen yıllarda burada hangi mahsullerin ekilebileceğini etkiler. Kapitalizmde insanın doğaya müdahalesi o kadar yoğun ve o kadar kapsamlı hale geldi ki doğa bununla baş edemiyor. Sadece okyanusta yüzen plastik dağlarını veya devasa monokültür tarlaların toprağı artık orada hiçbir şeyin yetiştirilemeyeceği kadar tahrip ettiği tüm coğrafyaları düşünün.
Teorik olarak elbette devletler katı düzenlemeler ve yasalarla çevresel tahribatı azaltabilir, ancak gerçekte bunu yapmazlar. Burjuva devletler halkın çıkarlarının demokratik temsilcileri değil, burjuvazinin devlet aygıtı olduklarından, bu pek de şaşırtıcı değildir. Özellikle emperyalist küreselleşme çağında, küresel tekellerin mevcut birkaç çevre düzenlemesini bile atlatması ve sadece kendileri için en kolay ve en kârlı olan yerde üretim yapması onlar için çocuk oyuncağıdır.
Dolayısıyla çevresel yıkıma karşı mücadelenin kapitalizme karşı mücadele anlamına geldiği açıktır. Kapitalizme karşı ve ekolojik talepler uğruna verilen bu mücadelede kazanabileceğimiz ve kazanmamız gereken insanlar işçiler ve ezilenlerdir. Bir yandan, elbette, onlar kapitalizmi yıkacak güce sahip oldukları için. Ama ayrıca, çevresel yıkım ile kapitalizm arasındaki büyük resmi doğrudan anlamadan bile patronlara ve ekolojik yıkıma karşı talepler çoğu zaman el ele gittiği için. Çevreyi kirleten bir fabrika, öncelikle her gün toksinlerle çalışmak zorunda kalan işçileri hasta ediyor. Devasa bir kömür madeni sadece iklim değişikliğine katkıda bulunmakla kalmıyor, aynı zamanda insanların evlerini kaybetmelerine de neden oluyor. Bir sonraki sıcak hava dalgası sırasında kiraların çok yüksek ve ücretlerin çok düşük olması nedeniyle proleter bir ailenin sıkışmak zorunda kaldığı küçük dairede yaşam dayanılmaz hale geliyor. Kapitalizmin çevreyi yok ettiği sayısız yolun hiçbiri öyle basitçe gökten düşmez, aksine kapitalizme ve çevrenin yok edilmesine karşı ortak mücadeleler için başlangıç noktaları sağlayacak şekilde işçilerin bedenleri ve yaşamları üzerinden geçerek ilerler. Kapitalizmde iş ve çevre arasındaki bağlantıya ilişkin bu anlayışa emeğin ekolojisi (emekoloji) adını veriyoruz.
Kapitalizmin insanlık dışılığına ve yarattığı yıkıma, kârın dikte ettiği değil, insanların ihtiyaçlarına göre üretim yapmamızı sağlayan bir sistem olan sosyalizmle karşı çıkıyoruz. Sosyalizm, üretimi, kapitalizmin insanla doğa arasında açtığı çatlağı kapatacak şekilde, doğadan onun yeniden üretebileceğinden fazlasını almayacak ve onun alıp işleyebileceğinden fazla atığı ona geri döndürmeyecek şekilde organize etme görevini üstlenecektir.
Sosyalizmin bu perspektife sahip olması, çevresel yıkıma karşı mücadeleyi belirsiz bir geleceğe ertelemek anlamına gelmez, aksine bize, iklim krizi ve çevresel yıkıma karşı bugünün mücadelelerini devrim ve sosyalizm perspektifiyle yürütme görevini verir. “İklimi değil sistemi değiştir” şiarına gerçekten inananlar, bugün sosyalizm için örgütlenmeliler.
Kaynak: